فهرست مطالب

ارتودنسی یکی از روش‌های مؤثر برای اصلاح ناهنجاری‌های فکی و دندانی است، اما در کنار فواید آن، ممکن است مشکلات موقتی مانند زخم و التهاب دهان نیز بروز کند. بسیاری از افرادی که از براکت‌های فلزی استفاده می‌کنند، در هفته‌های اول با زخم‌های کوچک روی لب، گونه یا زبان مواجه می‌شوند. این زخم‌ها معمولا دردناک هستند و گاهی باعث سختی در غذا خوردن یا صحبت کردن می‌شوند. خوشبختانه راه‌های مختلفی برای درمان زخم دهان ناشی از براکت وجود دارد که هم درد را کاهش می‌دهد و هم به بهبود سریع‌تر بافت کمک می‌کند.

در این مقاله از وبسایت دکتر نجمه تحویلدارنژاد، متخصص ارتودنسی در مشهد، به ‌صورت کامل و کاربردی، مهم‌ترین روش‌های درمان و پیشگیری از این نوع زخم‌ها را بررسی می‌کنیم.

چطور می توان زخم دهان ناشی از براکت ارتودنسی را درمان کرد؟

بهترین و موثرترین راهکارهای درمان زخم ناشی از براکت ارتودنسی به شرح زیر هستند:

استفاده از موم ارتودنسی (Orthodontic Wax)

اولین و مؤثرترین روش برای درمان و حتی پیشگیری از زخم‌های ناشی از براکت، استفاده از موم ارتودنسی است. این موم در داروخانه‌ها و مطب‌های ارتودنسی در دسترس است. موم به‌ صورت مستقیم روی براکت یا سیمی که باعث تحریک مخاط دهان شده، قرار می‌گیرد و مانند یک سد محافظ بین فلز و پوست عمل می‌کند.

برای استفاده از موم:

ابتدا محل زخم و براکت را با آب و دهان‌شویه تمیز کنید.

تکه کوچکی از موم را جدا کرده و با دست تمیز، کمی نرم کنید.

آن را روی براکت یا سیمی که باعث زخم شده بچسبانید.

این روش نه ‌تنها مانع تماس مستقیم براکت با بافت دهان می‌شود، بلکه در مدت کوتاهی باعث کاهش سوزش و التهاب هم خواهد شد.

شستشو با محلول آب نمک گرم

دهان‌شویه آب نمک یکی از ساده‌ترین و طبیعی‌ترین درمان‌ها برای زخم دهان است. آب نمک خاصیت ضدعفونی‌کننده دارد و به تسریع روند بهبود کمک می‌کند.

طرز تهیه و استفاده:

نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید.

محلول را در دهان بچرخانید و به مدت ۳۰ ثانیه در محل زخم نگه دارید.

سپس دهان را تخلیه کنید و روزی ۲ تا ۳ مرتبه این کار را تکرار کنید.

این روش باعث کاهش التهاب و جلوگیری از عفونت باکتریایی در محل زخم می‌شود.

بیشتر بخوانید» طول دوره درمان ارتودنسی چقدر است؟

استفاده از دهان‌شویه‌های آنتی‌سپتیک یا ضدباکتری

اگر زخم‌ها بزرگ‌تر یا دردناک‌تر هستند، استفاده از دهان‌شویه‌های آنتی‌سپتیک گزینه مناسبی است. این دهان‌شویه‌ها معمولاً حاوی کلرهگزیدین یا ترکیبات ضد میکروبی هستند که از عفونت جلوگیری کرده و به ترمیم بافت کمک می‌کنند.

البته توصیه می‌شود قبل از مصرف منظم دهان‌شویه دارویی، با دندان‌پزشک یا متخصص ارتودنسی مشورت کنید؛ زیرا مصرف بیش‌ازحد برخی از آنها ممکن است باعث تغییر رنگ دندان شود.

استفاده از ژل‌های تسکین‌دهنده زخم دهان

ژل‌های مخصوص زخم دهان مانند Oralmedic، Gengigel، Bonjela یا ژل‌های گیاهی حاوی آلوئه‌ورا، به کاهش درد و التهاب کمک می‌کنند. این ژل‌ها معمولاً حاوی مواد ضدالتهاب، بی‌حس‌کننده و ترمیم‌کننده هستند.

برای مصرف، کافی است مقدار کمی از ژل را با گوش‌پاک‌کن یا انگشت تمیز روی محل زخم بمالید. بهتر است این کار پس از مسواک زدن و قبل از خواب انجام شود تا دارو زمان کافی برای اثرگذاری داشته باشد.

بیشتر بخوانید» به منظور آشنایی با روش‌ های تمیز کردن پلاک ارتودنسی متحرک، روی لینک داده شده کلیک کنید.

رعایت بهداشت دهان و دندان

زمانی که دهان زخم می‌شود، احتمال رشد باکتری‌ها بیشتر است. بنابراین رعایت دقیق بهداشت دهان از مهم‌ترین مراحل درمان است.

نکات مهم:

از مسواک نرم استفاده کنید تا زخم‌ها تحریک نشوند.

نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا فلاس‌تردر (Floss Threader) به کار ببرید.

پس از هر وعده غذایی دهان را با آب یا دهان‌شویه بشویید.

رعایت این موارد باعث می‌شود زخم‌ها سریع‌تر ترمیم شوند و از بروز عفونت جلوگیری شود.

استفاده از آلوئه‌ورا یا عسل طبیعی

درمان‌های طبیعی نیز نقش مؤثری در تسکین زخم دهان دارند.

ژل آلوئه‌ورا خاصیت ضدالتهاب و ترمیم‌کنندگی دارد. مقدار کمی از ژل را مستقیم روی زخم بمالید تا التهاب کاهش یابد.

عسل طبیعی نیز خاصیت ضدباکتریایی دارد و به بهبود سریع‌تر زخم کمک می‌کند. کافی است چند بار در روز کمی عسل روی محل زخم بمالید.

این روش‌ها برای افرادی که به دنبال درمان‌های خانگی و بدون دارو هستند، بسیار مناسب‌اند.

بیشتر بخوانید» دلیل کشیدن دندان برای ارتودنسی چیست؟

اصلاح براکت یا سیم در صورت لزوم

در برخی موارد، زخم‌های دهان ناشی از موقعیت نادرست براکت یا بیرون‌زدگی سیم ارتودنسی هستند. اگر حس می‌کنید سیم انتهایی درون گونه یا لثه فرو می‌رود، به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید تا سیم را کوتاه یا تنظیم کند. خودتان به‌هیچ‌وجه اقدام به بریدن سیم نکنید، چون ممکن است باعث آسیب بیشتر شود.

بیشتر بخوانید» کدام دندان ها باید ارتودنسی شوند؟

پرهیز از خوردن غذاهای تند، ترش و سفت

در صورت وجود زخم، باید از خوردن غذاهایی که باعث تحریک زخم می‌شوند پرهیز کنید.

غذاهای تند، اسیدی، شور یا سفت (مثل چیپس، آجیل، میوه‌های ترش یا نوشیدنی‌های گازدار) باعث تشدید درد و تأخیر در ترمیم می‌شوند. در عوض، غذاهای نرم مانند سوپ، پوره سیب‌زمینی، ماست یا اسموتی گزینه‌های مناسبی هستند.

استفاده از مسکن‌های موضعی یا خوراکی

اگر زخم بسیار دردناک است، می‌توانید از داروهای مسکن بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید. همچنین برخی پمادهای بی‌حس‌کننده موضعی حاوی لیدوکائین نیز درد را موقتاً کاهش می‌دهند.

اما پیش از مصرف دارو، حتماً با دندان‌پزشک مشورت کنید تا از تداخل یا حساسیت احتمالی جلوگیری شود.

صبر و مراقبت مداوم

در بیشتر موارد، زخم‌های دهان ناشی از براکت در عرض ۵ تا ۷ روز بهبود می‌یابند. بدن به مرور به وجود براکت عادت می‌کند و میزان تحریک کاهش می‌یابد. نکته مهم این است که صبور باشید و به‌صورت مداوم بهداشت دهان و مراقبت‌های گفته‌شده را انجام دهید تا روند درمان سریع‌تر شود.

نتیجه ‌ گیری

زخم دهان در اثر براکت ارتودنسی مسئله‌ای شایع ولی موقتی است. این زخم‌ها معمولاً در هفته‌های اول درمان رخ می‌دهند و با رعایت چند روش ساده مانند استفاده از موم ارتودنسی، دهان‌شویه آب نمک، ژل‌های ترمیمی و پرهیز از مواد غذایی محرک به‌سرعت بهبود می‌یابند. در صورتی که زخم‌ها بیش از دو هفته ادامه پیدا کنند یا علائمی مانند تب، تورم یا ترشح چرک وجود داشته باشد، مراجعه به متخصص ارتودنسی ضروری است.

سوالات متداول درباره زخم دهان ناشی از براکت ارتودنسی

۱. زخم دهان ناشی از براکت چند روز طول می‌کشد تا خوب شود؟

معمولا زخم‌های خفیف در عرض ۵ تا ۷ روز بهبود پیدا می‌کنند. در موارد شدیدتر ممکن است تا دو هفته طول بکشد.

۲. آیا استفاده از موم ارتودنسی دائمی است؟

خیر، موم فقط در هفته‌های ابتدایی و زمانی که براکت باعث تحریک دهان می‌شود مورد نیاز است. پس از عادت کردن بافت دهان، استفاده از موم کاهش می‌یابد.

۳. اگر زخم دهانم عفونت کند چه کنم؟

در صورت مشاهده علائم عفونت مانند درد شدید، تورم یا ترشح سفید، حتماً به دندان‌پزشک مراجعه کنید. ممکن است نیاز به دهان‌شویه دارویی یا آنتی‌بیوتیک باشد.

۴. آیا می‌توان برای درمان زخم از پمادهای معمولی پوستی استفاده کرد؟

خیر، پمادهای پوستی برای بافت دهان مناسب نیستند. بهتر است از ژل‌های مخصوص زخم دهان استفاده کنید.

۵. بهترین راه برای پیشگیری از زخم ناشی از براکت چیست؟

استفاده منظم از موم ارتودنسی، رعایت بهداشت دهان، اجتناب از غذاهای سخت و مراجعه منظم به متخصص برای تنظیم براکت، بهترین راه‌های پیشگیری هستند.

مقالات مشابه

مشاوره رایگان